Dit weekend ga ik iets doen waar ik meteen enthousiast van werd toen ik het voorbij zag komen: vrijwilligerswerk doen bij workshops over sociale veiligheid voor eerstejaarsstudenten van de TU Delft, georganiseerd door Emancipator.
Mijn eerste gedachte was: dit zou eigenlijk voor iedere student goed zijn.
Ik heb zelf iets met studentenverenigingen. Ik heb ooit een ontgroening doorlopen en ben daarna toch vertrokken. Jaren later sloot ik me opnieuw aan bij een studentenvereniging, dit keer zonder ontgroening. En inmiddels gaat ook mijn oudste dochter studeren en begeeft zij zich dus binnenkort in diezelfde studentenwereld. Genoeg redenen om benieuwd te zijn naar hoe er tegenwoordig naar sociale veiligheid wordt gekeken.
Daarnaast ben ik vertrouwenspersoon. Vanuit die rol vind ik het extra interessant om studenten een stukje op weg te mogen helpen. Want sociale veiligheid klinkt misschien als een groot en abstract begrip, maar uiteindelijk gaat het vaak over heel concrete situaties: Wat doe je als iemand over een grens gaat? Hoe spreek je elkaar aan? En wat kun je doen als omstander?
Tijdens de workshops komen verschillende onderwerpen aan bod. We bespreken wat de TU Delft onder sociale veiligheid verstaat en hoe je elkaar daarop kunt aanspreken. Ook maken we kennis met de Thee Consent-methode: een eenvoudige metafoor die helpt om uit te leggen hoe je consent – instemming – met elkaar afstemt.
Een onderdeel dat voor mij nieuw is, is de 5D-omstandersmethode. En juist die vind ik interessant, omdat je daarmee laat zien dat je niet altijd degene hoeft te zijn die het probleem direct oplost. Er zijn verschillende manieren waarop je kunt ingrijpen:
- Direct – spreek iemand aan.
- Distract – leid de situatie af of onderbreek wat er gebeurt.
- Delegate – schakel iemand anders in die kan helpen.
- Document – leg vast wat er gebeurt.
- Delay – doe achteraf iets, bijvoorbeeld iemand opzoeken en steun bieden.
Dat laatste vind ik misschien wel een belangrijke boodschap: je hoeft niet altijd op het moment zelf de perfecte reactie te hebben. Ook achteraf kun je iets betekenen.
En dan zijn er natuurlijk de casussen. Want sociale veiligheid bespreken is één ding, maar wat doe je als je er middenin zit?
Bijvoorbeeld:
Tijdens een studentenspel – laten we zeggen: bierkwartier – wordt flink wat alcohol gedronken. Een student besluit op een gegeven moment te stoppen, omdat het hem te veel wordt. Andere studenten reageren met: “Pussy, gewoon doorgaan!” en zetten hem onder druk om mee te blijven doen.
Wat doe jij als omstander?
Loop je weg? Zeg je er direct iets van? Leid je de aandacht af? Zoek je iemand die kan helpen? Of spreek je de student later nog even aan?
Er is niet altijd één perfecte oplossing. Juist door dit soort situaties met elkaar te bespreken, kun je oefenen met wat je zou kunnen doen.
Ik heb er zin in om dit weekend samen met de studenten op onderzoek te gaan naar die mogelijkheden. Want uiteindelijk gaat sociale veiligheid niet alleen over regels en protocollen. Het gaat vooral over hoe we met elkaar omgaan – en over de vraag of we de moed hebben om iets te doen wanneer dat nodig is.